De ontwikkeling van een veilige gehechtheid staat bij personen met een verstandelijke beperking onder druk. Deze kwetsbaarheid voor een onveilige gehechtheid kan leiden tot verschillende gedrags-, emotionele en relationele problemen zoals aantrekken en afstoten, leegzuigen en tegen elkaar uitspelen van ouders en/of begeleiding, vermijden van (dieper) contact, impulsief en agressief gedrag, machtsstrijd, … Dergelijke problemen belasten de kwaliteit van leven en maken het ouders en hulpverleners moeilijk om ondersteuning te bieden. De artikels die u hier terugvindt, willen met een theoretische situering en/of herkenbare casussen een kader bieden om deze problemen te plaatsen en een houvast om ermee om te gaan.

In het eerste artikel beschrijft en illustreert Nicole Vliegen het ontstaan van de gehechtheidsrelatie. Nicole stelt enkele basisveronderstellingen uit de gehechtheidstheorie voor en omschrijft de diverse gehechtheidsstijlen. Verder besteedt ze aandacht aan de ‘krachten en kwetsbaarheden’ van de gehechtheidsfiguur en aan de ‘prille’ wederzijdse interacties tussen ouders en hun baby.

In artikel 2 beschrijft Erik De Belie de wijze waarop de ontwikkeling van een veilige gehechtheidsrelatie bij kinderen met een verstandelijke beperking onder druk staat. Verder stelt hij een belangrijke basishouding, met name ‘emotionele beschikbaarheid’, voor. De tekst wordt afgerond met enkele praktijkillustraties.

Artikels 3 t.e.m. 6 werden geschreven naar aanleiding van diverse workshops rond casuïstiek . In deze bijdragen worden telkens aan de hand van het verhaal van één cliënt de verschillende stappen bij diens begeleiding en behandeling beschreven. Deze teksten werden (samen) geschreven door mensen uit de gehandicaptenzorg, bijzondere jeugdzorg, geestelijke gezondheidszorg en psychiatrie. Ze zijn naar onze mening voorbeelden van ‘goede praktijk’ in Vlaanderen. In deze teksten wordt aandacht besteed aan de behandeling en begeleiding bij diverse doelgroepen: zwakbegaafde kinderen en jongeren (artikel 3), jongvolwassenen met een lichte tot matige verstandelijke beperking (artikel 4), volwassenen met een matige (artikel 6) en ernstige verstandelijke beperking (artikel 5) …

In artikel 7 beschrijft Luk Steemans de invloed van splitsingsmechanismen op de persoon van de hulpverlener en de teamsamenwerking. Deze mechanismen zijn veel voorkomende verdedigingsmechanismen bij personen met een onveilige gehechtheid.

Myriam Van Gael licht in artikel 8 de wijze waarop gehechtheidsproblemen het mentaliseren over de hulpverleningsrelatie(s) en de teamsamenwerking onder druk zetten toe.

In artikel 9 beschrijft Wil Buntinx de organisatorische voorwaarden die nodig zijn om personen met een problematische gehechtheid ‘goed genoeg’ en duurzaam te kunnen begeleiden.